Ενορίες- εκκλησίες του Καραβά

Στον Καραβά λειτουργούσαν πριν το 1974 τρεις ενοριακές εκκλησίες, της Ευαγγελίστριας, του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Ειρήνης.

Η ενοριακή εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Μεζερέ βρίσκεται στη νοτιανατολική πλευρά του Καραβά. Προϋπήρχε εδώ μοναστήρι που διαλύθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα. Είναι γνωστός ο τότε ηγούμενος Λεόντιος Χατζηγιάννης, ο οποίος, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, είχε πρωτοστατήσει στον εφοδιασμό του Κανάρη το 1821. Το 1825 η μικρή εκκλησία της διαλυμένης μονής μετατράπηκε σε ενοριακή εκκλησία. Η σημερινή εκκλησία κτίστηκε στη θέση της παλαιότερης το 1843-1854. Είναι βασιλική με πολυγωνικό τρούλο. Το εικονοστάσιο της εκκλησίας ήταν έργο του ζωγράφου Μιχαήλ και φιλοτεχνήθηκε το 1857, όταν επίτροποι ήταν ο Ιγνάτιος ιερομόναχος, ο Φραντζέσκος προσκυνητής και ο Νικόλαος προσκυνητής

Η Αγία Ειρήνη είναι κτισμένη πάνω σε μια βουνοπλαγιά του Πενταδακτύλου στη νοτιοδυτική πλευρά του χωριού. Κτίστηκε το 1804 από τον Πρωτοσύγκελο Λαυρέντιο και τον γιο του Χ”Νικόλα, τον γνωστό πρόκριτο που μαρτύρησε μαζί με άλλους προύχοντες του νησιού στις σφαγές του Ιουλίου του 1821. Η εκκλησία της Αγίας Ειρήνης είναι απλή μονόκλιτη καμαροσκεπής βασιλική με πολυγωνικό ιερό.

Το εικονοστάσιο κατασκευάστηκε στις αρχές του 19ου αιώνα  με έξοδα του Λαυρέντιου και του Νικολάου προσκυνητού «κτιτόρων του αγίου οίκου», όπως αναφέρεται στην εικόνα της Αγίας Ειρήνης. Από τις εικόνες της εκκλησίας η εξαιρετική εικόνα του 1766, που είχε κλαπεί κατά την τουρκική εισβολή και παρουσιάζει τον Άγιο Ευτύχιο, τον Άγιο Ελευθέριο, τον Άγιο Γεώργιο, τον Άγιο Προκόπιο και την Αγία Μαρίνα, επαναπατρίστηκε μετά από ενέργειες της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου.

Στο κέντρο του χωριού βρίσκεται η μεγαλύτερη εκκλησία του Καραβά, η Παναγία Ευαγγελίστρια. Ο χώρος αγοράστηκε από το μοναστήρι του Κύκκου και η εκκλησία κτίστηκε την περίοδο 1906-1917 με έρανο μεταξύ των κατοίκων και εποπτεία του τότε δημάρχου Γρηγόρη Χατζηλάμπρου. Πρωτομάστρος της εκκλησίας ήταν ο Καϊμακλιώτης Ιωσήφ Κουρσουμπάς. Οι εικόνες, όλες σχεδόν, είναι έργα του διάσημου ζωγράφου Φραγκουλίδη. Το ξυλόγλυπτο εικονοστάσιο, ο δεσποτικός θρόνος και το προσκυνητάριο είναι έργα του Φυλακτή Ταλιαδώρου και του μαθητή του Μιχαήλ Ταλιαδώρου το 1952.

Επίσης στα δημοτικά όρια Καραβά, στην περιοχή της αρχαίας Λάμπουσας βρίσκονται το ιστορικό μοναστήρι της Αχειροποιήτου και ο ναός του Αγίου Ευλαλίου αφιερωμένος στον πρώτο επίσκοπο της Λάμπουσας.

Στην εκκλησία της Παναγίας Αχειροποιήτου είναι ενσωματωμένα τμήματα από την παλαιοχριστιανική βασιλική του 6ου αιώνα. Ο κύριος ναός, χτίσμα του 11ου αιώνα είναι του εγγεγραμμένου σταυροειδούς τύπου. Ο νάρθηκας του 12ου αιώνα είναι βυζαντινός και ο εξωνάρθηκας φραγκοβυζαντινού ρυθμού του 15ου-16ου αιώνα. Το 12ο αιώνα ο ναός κοσμήθηκε με τοιχογραφίες. Ανάγλυφα θωράκια της παλαιοχριστιανικής εποχής είναι ενσωματωμένα στο ξυλόγλυπτο εικονοστάσιο.

Κατά τα μέσα του 18ου αιώνα το μοναστήρι λεηλατήθηκε από τους απίστους, σύμφωνα με τον αγιογράφο της θαυματουργής εικόνας του Παναγίας μέσα στην οποία πιστεύεται ότι βρίσκεται το Άγιο Μανδήλιο. Το εικονοστάσι της Αχειροποιήτου ξαναφτιάχνεται με εικόνες του 18ου αιώνα και των αρχών του 19ου αιώνα. Εικόνες από την εκκλησία της Αχειροποιήτου βρίσκονται σήμερα στην εκκλησία του Αρχαγγέλου στην Κερύνειας, που μετατράπηκε σε μουσείο εικόνων.

Η εκκλησία γιορτάζει στις 15 Αυγούστου, ημέρα της Κοίμησης της Θεοτόκου, και στις 16 Αυγούστου ημέρα του Αγίου Μανδηλίου. Το μοναστήρι είχε μοναχούς ως τις αρχές του 20ου αιώνα. Τα τελευταία χρόνια και μέχρι το 1974 λειτουργούσε στην εκκλησία της Παναγίας κάθε Δευτέρα ο εφημέριος της Αγίας Ειρήνης Καραβά, ο παπά-Ιάκωβος Κύρκος.

Η μονή ήταν θρησκευτικό κέντρο της περιοχής και μέχρι το 1222 μ.Χ. ήταν η έδρα του Επισκόπου Λάμπουσας. Ο επίσκοπος της Λάμπουσας συγκαταλεγόταν ανάμεσα στους δεκαπέντε επισκόπους του νησιού.

Ο Άγιος Ευλάλιος, φραγκοβυζαντινού ρυθμού,  είναι χτισμένος τον 16ο αιώνα πάνω στα ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής του 5ου-6ου αιώνα. Είναι αφιερωμένος στον Ευλάλιο, πρώτο επίσκοπο της Λάμπουσας.

Ξωκλήσια του Καραβά

Μέσα στα δημοτικά όρια του Καραβά υπάρχουν δεκατέσσερα ερειπωμένα εκκλησάκια.

Τρία από αυτά, ο Άγιος Κυριάκος ή κοινώς Άης Κουταλάρης στους Μύλους, ο Αρχάγγελος στην Παλιά Βρύση και ο Άγιος Πέτρος είναι εντελώς καταστρεμμένα. Τα τελευταία χρόνια ο Άγιος Πέτρος, κοντά στο νεκροταφείο του Καραβά, ξανακτίστηκε με έρανο ανάμεσα στους απόδημους Καραβιώτες της Αμερικής.

Η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου στην Έξω Γειτονιά διατηρεί την αψίδα του ιερού και μέρος από τους τοίχους. Σήμερα αυτή η αψίδα έχει καταρρεύσει.

Στην Πάνω Γειτονιά υπήρχαν τρία εκκλησάκια. Το μισοκατεστραμμένο, μέχρι το 1974, εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνα με τοιχογραφίες του 12ου αιώνα έχει κατεδαφιστεί πλήρως από το κατοχικό καθεστώς της Τουρκίας. Στην ίδια περιοχή συναντούμε το ερειπωμένο εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα. Ανάμεσα στα λεμονόδεντρα βρίσκουμε τα ερείπια του Αγίου Ανδρονίκου, που σήμερα έχει μετατραπεί σε κοτέτσι.

Δυτικά του χωριού, πάνω στο βουνό, βρίσκεται το λαξευτό παρεκκλήσι της Αγίας Γαλατερούσας με παλιές τοιχογραφίες και ανάγλυφα παλαιοχριστιανικά σύμβολα. Πιο ψηλά στο βουνό, τη Γομαρίστρα, βρίσκεται το εκκλησάκι του Αγίου Παύλου. Εκεί, κατά την παράδοση, κατέφυγε ο Απόστολος Παύλος μετά το πετροβολισμό του από τους κατοίκους της Λάμπουσας.

Ανατολικά, κοντά στη θάλασσα, σε μια θαυμάσια τοποθεσία βρίσκονται τα ερείπια του  μεταβυζαντινού μικρού ναού του Αγίου Ανδρέα.